کد خبر: ۲۷۰۱۰
تاریخ انتشار: ۳۰ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۳:۵۲
ارسال به دوستان
ذخیره
سید محمد هاشمی، استاد حقوق عمومی دانشگاه شهید بهشتی معتقد است: جایی که رییس جمهور ببیند زورش به مجلس نمی‌رسد با مراجعه به آرای عمومی به خواسته‎اش خواهد رسید. برای همین است که عده‌ای با طرح چنین موضوعاتی از سوی او مخالفت می‌کنند.

 سید محمد هاشمی، استاد حقوق عمومی دانشگاه شهید بهشتی معتقد است: جایی که رییس جمهور ببیند زورش به مجلس نمی‌رسد با مراجعه به آرای عمومی به خواسته‎اش خواهد رسید. برای همین است که عده‌ای با طرح چنین موضوعاتی از سوی او مخالفت می‌کنند.

رضوانه رضایی پور: با پیش کشیدن بحث همه‌پرسی از سوی حسن روحانی، که برای دومین بار در طول دوران ریاست‌جمهوری‌اش مطرح می‌شود، بازار اظهارنظرهای موافق و مخالف داغ شده است. اما سوالی مشترک از سوی هر دوسته موافق و مخالف مطرح می شود«منظور روحانی از طرف موضوع رفراندوم در مقطع فعلی چیست و چه موضوعاتی مشخصا مدنظر او بوده است؟»

اما آنچه که چهره‌های سیاسی عنوان می‌کنند، چیزی نیست که از منظر حقوقی نیز به همان شکل دیده و تحلیل شود. سید محمد هاشمی که پدر حقوق عمومی ایران است، در خصوص همه پرسی و اختیارات رییس جمهوری برای طرح آن دلایل قانونی را ذکر می‌کند و از انواع همه پرسی در ایران در سه نوع، اساسی، سیاسی و تقنینی نام می‌برد. 

هاشمی برگزاری همه پرسی را از وظایف و اختیارات رییس جمهوری می‌داند و در گفت‌وگویی که با خبرآنلاین داشته به شبهات این چند روز اخیر هم پاسخ می‌دهد.

مشروح گفت‌وگوی خبرآنلاین با این استاد حقوق را در ادامه بخوانید:

آقای هاشمی! این روزها بر سر حق رییس جمهور برای درخواست برگزاری رفراندوم بحث‎های زیادی در می‌گیرد. بعنوان یک حقوقدان این اختیار را چگونه برای شخص رییس جمهوری ایران تعریف می‎کنید؟
مسلم است که همه‌پرسی از ظرفیت‎های قانون اساسی ایران است. جدای از اینکه همگان این موضوع را از اختیارات رهبری می‌دانند اما برای قوای مجریه و مقننه هم این حق شناخته شده است. بنابراین درخواست روحانی برای برگزاری رفراندوم چیزی خلاف قانون اساسی نیست. همه‌پرسی یکی از اصول دموکراسی است و از این جهت اشکالی در پیشنهاد به برگزاری آن وجود ندارد.

آنچه که از سوی برخی منتقدان به سخنان روحانی مطرح شده این است که درخواست همه‌پرسی اساسا تقنینی بوده و برعهده مجلس است نه رییس قوه مجریه... 
همه‎پرسی حق و از شیوه‎های اجرای دموکراسی است. اگر تقنین کامل باشد بله؛ این اقدام برعهده قوه مقننه است اما آنچه که روحانی می‎خواهد و قصد آن را دارد همه پرسی تقنینی نیست. در این صورت وقتی هم از سوی مردم مستقیما مورد تایید قرار بگیرد لازم‌الاتباع است. بنابراین در این زمینه کار خلافی صورت نگرفته است.


در چه مواردی می‎توان درخواست همه‎پرسی را مطرح کرد؟

در مسائل مهم و در شرایطی که می خواهند تصمیمی را اتخاذ کنند که فراتر از قدرت قانونگذاری است، آن را به همه‌پرسی می گذارند. که البته این همه پرسی در چند جلوه ظاهر می شود. یکی همه‌پرسی تقنینی است، یکی سیاسی و دیگری همه‌پرسی اساسی.

در مورد همه‌پرسی تقنینی مراجعه به آرای عمومی می تواند منجر به قانونگذاری شود. همه پرسی سیاسی هم زمانی صورت می‎گیرد که رییس کشور برای اتخاذ تصمیمات سیاسی و برای کسب اکثریت آرای عمومی به آن مراجعه می‎کند. اما همه‌پرسی اساسی زمانی است که قصدی برای تغییر قانون اساسی وجود دارد. در بند 3 اصل 110 که در بازنگری قانون اساسی در سال 68، به آن اضافه شده آمده است: فرمان همه پرسی از اختیارات مقام رهبری است. با توجه به اینکه در اصول مذکور به نوع همه پرسی اشاره نشده است، اینگونه نشان می‎دهد که این تصمیم تنها در محدوده اختیارات مقام رهبری است. اما اصل 59 قانون اساسی می‎گوید که درخواست همه‌پرسی موکول به تصویب دو سوم مجموع نمایندگان است. در این خصوص اصل 136 قانون اساسی هم اشاره دارد که همه‎پرسی به پیشنهاد رییس جمهور و یا یکصد نفر از نمایندگان مجلس و تصویب حداقل دو سوم مجموع نمایندگان مجلس شورای اسلامی انجام خواهد شد. یعنی پیشنهاد برگزاری همه پرسی را می‌توانند رییس‌جمهور و یا 100 نفر از نمایندگان بدهند و تصویب آن هم برعهده نمایندگان است.

این موضوع با توجه به اصل 110 که در آن تصریح شده فرمان همه پرسی از سوی رهبری صادر می شود معارض به نظر می‎رسد. اما باید گفت که با وجود اصول دیگر قانون اساسی «همه پرسی تقنینی» بر عهده رهبری نیست. بلکه تنها همه‎پرسی اساسی است که با دستور رهبری انجام می‎شود. لذا در این خصوص قانون اساسی رییس جمهور را به عنوان پیشنهاد دهنده معرفی کرده و مصوب آن مجلس شورای اسلامی است. همانطور که نمایندگان پیشنهاد می‌دهند رییس جمهور هم می‌تواند این پیشنهاد را مطرح کند و با تصویب نمایندگان مجلس همه‌پرسی انجام ‌شود.


یعنی آنچه که مدنظر حسن روحانی در مورد برگزاری همه پرسی است، تقنینی بوده و تنها همه پرسی اساسی که مربوط به بازنگری در قانون اساسی است، از وظایف رهبری شناخته شده است؟
بند سوم اصل 110 این موضوع را بیان کرده، اصل 177 هم در این رابطه می‌گوید: مقام رهبری پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام طی حکمی خطاب به رییس‌جمهور موارد اصلاح یا تتمیم قانون اساسی را به شورای بازنگری قانون اساسی پیشنهاد می‌کند. مصوبات شورا پس از تایید و امضای مقام رهبری باید از طریق مراجعه به آرای عمومی و تصویب اکثریت مطلق شرکت‌کنندگان به تصویب شركت‌كنندگان در همه‌پرسی برسد.


چرا اینقدر چهره‌های سیاسی از انجام همه‌پرسی بعد از این همه سال از برگزاری آخرین همه پرسی که از نوع تغییر قانون اساسی بوده واهمه دارند؟ 
اینها مسائل سیاسی است. چون هر تصمیم‌گیری که قانون‌گذاری باشد، با وظایف نمایندگان در تضاد قرار می‌گیرد. نمایندگان مجلس -با توجه به فضای موجود- چون خود می‌خواهند تصمیم‌گیر سیاسی باشند می‌ترسند بجای خودشان مردم تصمیم بگیرند. این موضوع است که باعث ناراحتی نمایندگان و سایر چهره‌های سیاسی می‌شود. در اصل این اعتراضات یک رقابت سیاسی است بیش از اینکه منطق حقوقی داشته باشد.

به نظر شما در چه زمانی می‌شود که از این ظرفیت قانون اساسی استفاده کرد؟
الان ما می‌بینیم که مجموعه آرای مجلس شورای اسلامی حالت اصولگرایی دارد. در حالیکه افکار عمومی بیشتر اصلاح‌طلبی است. پس جایی که رییس جمهور ببیند که زورش به مجلس نمی‌رسد با مراجعه به آرای عمومی به خواسته‌اش خواهد رسید. برای همین است که عده‌ای با طرح چنین موضوعاتی مخالفت می‌کنند. بنابراین اینجا هم مخالفت‌ها بجای اینکه حقوقی باشد سیاسی است.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار

رئیس اتاق بازرگانی کرمان: شرکت های فنی مهندسی کرمان برای تامین نقدینگی در حال فروش ماشین آلات خود هستند

هشدار درباره عوارض خطرناک دستکاری در تاریخ تولد نوزاد

انفجار یک منزل مسکونی در شهر کرمان

ایران: احیای برجام بیش از پیش، اسرائیل و سعودی‌ها را آشفته خواهد کرد/ کیهان: کسانی که این روزها هنوز هم ترجیع‌بند «مذاکره با آمریکا» را بر زبان دارند، در اوج حماقت هستند/ آرمان: ترامپ شکست‌خورده‌اي است که اسرائيل و عربستان هم از شکستش ناراحتند

مرعشی درگذشت نماینده پیشین شهربابک را تسلیت گفت

برخورد با دستگاه‌هایی که کاهش حضور کارکنان را اجرا نکنند

امکان صدورشناسنامه متولدین ۱۵روزاول آذر به تاریخ ۹۹.۹.۹

وزیر بهداشت: سخنان احمدی نژاد درست نیست؛ هیچ وجهی برای استفاده از داروهای کرونا در ایران دریافت نشده است

توصیه های مهم پلیس کرمان برای رانندگی در فصل زمستان

شناسایی و دستگیری سارق کنتورهای آب در کرمان

پربازدید ها

روایت گلاب‌زاده از انتقاد تند مرتضی بانک از آیت‌الله جعفری و واکنش امام جمعه سابق

دستورالعمل نحوه حضور کارمندان و فعالیت ادارات در سه وضعیت هشدار

استاندار کرمان: از فعالیت احزاب حمایت می‌کنیم/از همه نیرو‌هایی که زیر چتر نظام می‌خواهند کار کنند، استفاده می‌کنم/ بومی گرائی و قطب بندی مناطق اصلا به نفع استان‌ها نیست

استان کرمان باید شرکت‌های دانش بنیان بیشتر و فعال‌تری می‌داشت/مدیران مقصر اصلی رتبه پایین کسب و کار استان هستند/ نیاز به انقلاب اداری در نظام اداری داریم/مدیران سنگ انداز در مسیر توسعه استان را برکنار خواهم کرد/به دنبال شو و تبلیغ نیستم زیرا هیچ قصدی برای کاندیداتوری ندارم

افراد فاقد گرایش‌ سیاسی، شایستگی احراز سیاسی‌ترین پست سیاسی کشور را ندارند/انتخابات فراجناحی معنا ندارد

مرعشی درگذشت نماینده پیشین شهربابک را تسلیت گفت

رونمایی از نخستین ‌نامزد 1400/حسین دهقان، نامزد پاستور شد

برخورد با دستگاه‌هایی که کاهش حضور کارکنان را اجرا نکنند

علی لاریجانی نامزد حزب کارگزاران سازندگی برای ریاست جمهوری ۱۴۰۰ نیست/ مسئولیت اِجماع اصلاحات بر عهده شورای هماهنگی اصلاح‌طلبان است

بازگشت به برجام ضروری اما زمانبر است

پر بحث

رزرو هتل ها و تالارها در خرداد ماه به معنای برگزاری حتمی مراسم نیست / بالغ بر 6میلیارد ریال خسارت دیدیم   (۱۲۱ نظر)

وام دو میلیون تومانی به چه افرادی تعلق خواهد گرفت؟   (۱۷ نظر)

دوازده‌گانه‌ای برای سومین استاندار دولت دوازدهم؛ تا ریشه در آب است، امید ثمری هست   (۹ نظر)

فوری/علی زینی وند استاندار کرمان شد+ سوابق   (۸ نظر)

70درصد آرایشگران، زنان سرپرست خانواراند/ تعداد مشتریان آرایشگر به انگشتان یک دست هم نمی رسد/اکثریت آرایشگران امکان استفاده از تسهیلات کرونا را ندارند   (۶ نظر)

شریعتمداری: دستفروشان و رانندگان موتور سیکلت تا ۲میلیون تومان وام می‌گیرند   (۵ نظر)

فرماندار مستعفی ارزوئیه: خبری از درخواست جابجائی ام نشد؛ استعفا دادم   (۵ نظر)

هیچ مدیر مدرسه ای حق دریافت وجه در زمان ثبت نام را ندارد/چند مدیر را به خاطر این تخلف عزل کردیم   (۳ نظر)

ماجرای تخلفات فروش منازل سازمانی آب منطقه ای کرمان چه بود؟   (۲ نظر)

نگاهی به سوابق و کارنامه منتخبان جدید استان کرمان در مجلس شورای اسلامی   (۲ نظر)

پرطرفدارترین ها

تسلیت قالیباف برای درگذشت حاج سیدیحیی جعفری / حزب اسلامی کار درگذشت آیت الله جعفری را تسلیت گفت   (۱ نظر)

وزیر بهداشت: سخنان احمدی نژاد درست نیست؛ هیچ وجهی برای استفاده از داروهای کرونا در ایران دریافت نشده است   ( نظر)

شناسایی و دستگیری سارق کنتورهای آب در کرمان   ( نظر)

برای ادای دین به سردار دل ها، «شاید پیش از اذان صبح» را به چاپ می رسانم   ( نظر)

پیکر امام جمعه پیشین کرمان تشییع و به خاک سپرده شد   ( نظر)

ببینید| جزئیات محدودیت های کرونائی در استان کرمان   ( نظر)