کد خبر: ۲۹۶۹۶
تاریخ انتشار: ۲۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۰:۴۱
ارسال به دوستان
ذخیره
محسن جلال‌پور :
محسن جلال‌پور نزدیک به چهارسال از آخرین انتخابات اتاق‌های بازرگانی می‌گذرد و تشکل‌گرایان موسوم به «فعالان بخش‌خصوصی» خود را آماده برگزاری انتخاباتی دیگر می‌کنند. در اسفند ۹۳ که انتخابات اتاق برگزار شد، به‌واسطه تلاش‌های دیپلماتیک و سیاست‌گذاری نسبتا صحیح اقتصادی دولت، چشم‌اندازی امیدوارکننده پیش‌روی فعالان اقتصادی قرار داشت و انگیزه آنها را برای فعالیت اقتصادی و مشارکت‌های اجتماعی افزایش داده بود.
امسال اما با وجود نا‌اطمینانی و ابهام حاکم بر اقتصاد کشور، این احتمال داده می‌شود که انتخابات اسفندماه با مشارکت کمتری برگزار شود. قاعدتا همه آنها که دلسوز تشکل‌های بخش‌خصوصی هستند باید تلاش کنند تا انتخابات پیش‌رو به بهترین شکل برگزار شود و از آن مهم‌تر شایسته‌ترین افراد به‌عنوان نماینده بزرگ‌ترین تشکل بخش‌خصوصی وارد اتاق‌های بازرگانی شوند؛ اما سوال این است که بخش‌خصوصی چیست و نماینده واقعی بخش‌خصوصی کیست؟

براساس تعاریف، بخش‌خصوصی بخشی از اقتصاد است که حداقل باید دو ویژگی مشخص داشته باشد. یکی اینکه تحت کنترل و مالکیت دولت نباشد، دوم اینکه با هدف کسب منفعت شخصی ایجاد شده باشد. با این تعریف هر فردی که با هدف کسب سود شخصی، فعالیت اقتصادی خارج از مالکیت و کنترل دولت ایجاد کند، فعال بخش‌خصوصی محسوب می‌شود.

با این حال در کشور ما به هرکس که کارت بازرگانی دارد و عضو اتاق بازرگانی است، بخش‌خصوصی می‌گویند اما به بازاریان، اصناف، تشکل‌ها، انجمن‌ها و فدراسیون‌ها بخش‌خصوصی اطلاق نمی‌شود. این یک نشانی غلط است و دو ایراد بزرگ دارد؛ اول اینکه همه دارندگان کارت بازرگانی، بخش‌خصوصی نیستند؛ چون خیلی از اعضای اتاق، دولتی ‌و شبه‌دولتی‌اند. دوم اینکه خیلی از فعالان بخش‌خصوصی کارت بازرگانی ندارند. نتیجه اینکه اتاق بازرگانی اگرچه بزرگ‌ترین و دیرپاترین تشکل بخش‌خصوصی است، اما همه آن نیست و نمی‌تواند منافع همه عاملان این بخش را مدیریت کند. ضمن اینکه اصولا چنین ماموریتی غیرممکن است؛ اما اگر شدنی هم باشد به دلایلی که اشاره می‌کنم، به سود بخش‌خصوصی نیست.

برخی معتقدند اتاق باید صرفا از منافع اعضایش که عاملان بخش‌خصوصی هستند دفاع کند و برخی اتاق را دیده‌بان فضای کسب و کار و برج مراقبت آزادی اقتصادی می‌دانند.

در این زمینه دو جریان اصلی و قدرتمند در اتاق‌های بازرگانی شکل گرفته است:

جریان اول را بنیان‌گذاران اتاق تجارت تهران پایه‌گذاری کرده‌اند. آنها ماموریت اصلی اتاق را تسهیل فضای کسب‌وکار می‌دانستند و به‌دنبال تحکیم نهادهای آسیب‌دیده نظیر مالکیت و رقابت بودند. ادامه این جریان درحال‌حاضر، اتاق‌های بازرگانی را برج مراقبت آزادی‌های اقتصادی و مطالبه‌گر اصلاحات اقتصادی و همین طور دیده‌بان فضای کسب‌وکار می‌دانند.

جریان دوم به اندازه جریان اول ریشه‌دار و تاریخی نیست و از اواسط دهه ۵۰ پدیدار شده است. این جریان می‌گوید اتاق باید در برابر ساختار سیاسی، قدرت چانه‌زنی در هدایت منابع را داشته باشد. این جریان به تشکل‌هایی نظیر اتاق به‌مثابه ابزار چانه‌زنی با دولت می‌نگرد و معتقد است ماموریت اصلی اتاق باید هدایت منابع به سفره بخش‌خصوصی باشد. ریشه شکل‌گیری این جریان به دهه ۵۰ برمی‌گردد؛ آنجا که قیمت نفت افزایش قابل‌توجهی یافت و متناسب با آن جهت‌گیری اقتصاد سیاسی در توزیع درآمدهای نفتی تغییر کرد. به این ترتیب طبقه جدیدی در بخش‌خصوصی شکل گرفت که انگیزه‌اش انباشت سرمایه از راه تولید و تجارت نبود. این طبقه نوظهور تلاش زیادی ‌کرد تا از توزیع درآمدهای نفتی سهم ببرد و به نوعی همسفره دولت در رانت‌های نفتی شود. این طبقه رفته‌رفته قدرت گرفت و برای آن‌که توان چانه‌زنی‌اش را با دولت به‌عنوان مقسم درآمدهای نفتی همواره حفظ کند، از تشکل‌گرایی استفاده ابزاری کرد. دولتمردان نیز به درستی به این دوگانگی دیدگاه پی برده‌اند و به همین دلیل است که مدام به نقد پارلمان بخش‌خصوصی می‌پردازند و می‌گویند از اتاق صدای واحدی شنیده نمی‌شود.

اکنون باید به این پرسش پاسخ داد که چه کسی شایستگی نمایندگی بخش‌خصوصی در تشکل‌هایی نظیر اتاق را دارد؟

به اعتقاد من، فردی که قرار است نماینده فعالان بخش‌خصوصی باشد اول از همه باید تکلیف خود را با دولت‌، اقتصاددولتی و مسائلی نظیر حمایت، یارانه‌ و فساد مشخص کند. از نظر من ماموریت اصلی تشکل‌هایی نظیر اتاق، دیده‌بانی فضای کسب‌وکار و تحکیم نهادهای مهم اقتصادی است، نه چانه‌زنی برای دریافت رانت و حمایت بیشتر.

چون نفع بخش‌خصوصی واقعی در اقتصاد آزاد است نه تیولداری یا سرمایه‌داری دولتی. از آنجا که در سال‌های گذشته هر سیاستی که در حمایت از بخش‌خصوصی تدوین شده، یا باعث تشدید فساد و توزیع رانت شده یا در عمل به محدود‌تر شدن بخش‌خصوصی ختم شده قطعا باید در رویکرد اتاق نیز تجدیدنظر صورت گیرد. بدون شک اتاق‌های بازرگانی در چند دهه اخیر از اهداف و ماموریت‌های یک تشکل وابسته به بخش‌خصوصی دور شده‌اند و لازم است به ریل اصلی خود بازگردند.

اگر می‌خواهیم اتاق‌ایران به‌عنوان بزرگ‌ترین و دیرپاترین تشکل بخش‌خصوصی به مسیر اصلی‌اش بازگردد لازم است به‌صورت فراگیر در همه استان‌ها نمایندگانی انتخاب کنیم که رسالتشان شراکت با دولت در توزیع منابع نباشد. اتاق باید به ریل اصلی خود بازگردد تا مطالبه‌گر رقابت و تسهیل فضای کسب‌وکار باشد و نماینده اتاق نیز باید صدای رسای بخش‌خصوصی واقعی برای آزادی اقتصاد ایران باشد.

برچسب ها: محسن جلال‌پور
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار

بانک‌ها باید به صورت جدی از بنگاهداری و مداخلات غیر مالی در بازار‌های مختلف پرهیز کنند

درآمد نفتی شش ماهه نخست ۷۰۰ میلیون دلار شد/ مصرف خوراکی مردم کاهش یافته/ پیشنهاد شد از هر تراکنش مالی مالیات اخذ شود

تفاهم نامه بهره‌برداری از موزه مشارکتی مطبوعات کرمان امضا شد

بخش کشاورزی بدون اتکا به یارانه ها به بخشی اقتصادی تبدیل شود/می توان با برنامه ریزی صادرات قابل توجهی از محصولات کشاورزی را انجام داد

 نمی‌توان در تریبون عمومی بگوئیم کسی که در حال حاضر با ۲۰۰ رای بر کرسی ریاست مجلس نشسته، چه کرده است/ با ادبیات بگم نگم احمدی نژاد رئیس جمهور شدن، ظلم است /حرف‌های فتاح خردمندانه نبود/ما افراد اصولگرای مجرب زیادی داریم که رد می‌شوند

تحلیل متفاوتی از امام موسی صدر درباره امام عصر(ع)

چه چيزي دختر آبادان را به حمله واداشت؟داستان مرگ مهرداد در شهرك حجت مشهد چه بود؟

این هنر نیست در مقابل تذکرات ستادهایی که برای خدمت به مردم ایجاد شده، بایستیم/ کسی حق اهانت به مسئولان کشور را ندارد

وثایق مورد نظر صندوق چندان تفاوتی با بانک ها ندارد و سختگیرانه است

شماره سوم: ایران: افشاگری پدیده مارکسیستی بود که متأسفانه وارد ادبیات جریانات انقلابی ما شد/ جوان: برخی صحنه سیاسی درون کشور را صحنه حق و باطل می‌بینند/ کیهان: هتاکی به مقامات کشور مانند شلیک به خودی در بحبوحه نبرد است/ آرمان ملی: برجام بايدن با برجام اوباما متفاوت است/ ابتکار: با آمدن بایدن وضعیت گل و بلبل نمی‌شود ولی .../اطلاعات: خودروسازان داخلی در تحریم ضرر می‌دهند در رونق اقتصادی هم ضرر می‌دهند

پربازدید ها

وثایق مورد نظر صندوق چندان تفاوتی با بانک ها ندارد و سختگیرانه است

عدالت اجتماعي به شيوه مبتذل يارانه دادن، تنزل پيدا كرد/سقوط طبقه متوسط سقوط كل جامعه است

بنیه صنعتی هر استانی را صنایع کوچک آن تشکیل می دهند/توجه ویژه به صنایع کوچک و متوسط ضروری است

بخش کشاورزی بدون اتکا به یارانه ها به بخشی اقتصادی تبدیل شود/می توان با برنامه ریزی صادرات قابل توجهی از محصولات کشاورزی را انجام داد

پر بحث

رزرو هتل ها و تالارها در خرداد ماه به معنای برگزاری حتمی مراسم نیست / بالغ بر 6میلیارد ریال خسارت دیدیم   (۱۲۱ نظر)

وام دو میلیون تومانی به چه افرادی تعلق خواهد گرفت؟   (۱۷ نظر)

پزشک بافتی بدلیل کرونا در سیستان و بلوچستان درگذشت   (۱۱ نظر)

70درصد آرایشگران، زنان سرپرست خانواراند/ تعداد مشتریان آرایشگر به انگشتان یک دست هم نمی رسد/اکثریت آرایشگران امکان استفاده از تسهیلات کرونا را ندارند   (۶ نظر)

شریعتمداری: دستفروشان و رانندگان موتور سیکلت تا ۲میلیون تومان وام می‌گیرند   (۵ نظر)

فرماندار مستعفی ارزوئیه: خبری از درخواست جابجائی ام نشد؛ استعفا دادم   (۵ نظر)

ماجرای تخلفات فروش منازل سازمانی آب منطقه ای کرمان چه بود؟   (۲ نظر)

نگاهی به سوابق و کارنامه منتخبان جدید استان کرمان در مجلس شورای اسلامی   (۲ نظر)

هیچ مدیر مدرسه ای حق دریافت وجه در زمان ثبت نام را ندارد/چند مدیر را به خاطر این تخلف عزل کردیم   (۲ نظر)

آیا اینستاگرام در آستانه فیلتر قرار گرفته است؟   (۲ نظر)