کد خبر: ۳۲۹۴۲
تاریخ انتشار: ۰۷ مهر ۱۳۹۸ - ۰۹:۴۰
ارسال به دوستان
ذخیره
 مرعشی معتقد است فساد گسترده‌ای که اکنون شکل گرفته ریشه در عوامل فرهنگی دارد، اگرچه نبود تعادل در اقتصاد هم در آن بسیار مؤثر است. بخشی از ریشه فساد اما در عدم تعادل‌های اقتصادی است؛ وقتی اقتصادی از تعادل خارج می‌شود، زمینه‌های رانت به‌وجود می‌آید و امضاها طلایی می‌شود، این زمینه اصلی فساد است.

سیدحسین مرعشی چهره‌ شناخته‌شده اصلاح‌طلب که سال‌های زیادی از عمر خود را در دو قوه مجریه و مقننه فعالیت داشته است، نظراتی خواندنی درباره فساد دارد؛ فسادی که این روزها نه تنها در بدنه قوای مختلف به‌کرات دیده می‌شود بلکه به مدیران رده بالای دولتی نیز سرایت می‌کند و هر روز خبری از مفسده‌ای کلان به گوش می‌رسد. مرعشی معتقد است فساد گستره‌ای که اکنون شکل گرفته ریشه در عوامل فرهنگی دارد، اگرچه نبود تعادل در اقتصاد هم در آن بسیار مؤثر است.

او که دو دوره نمایندگی در مجلس پنجم و ششم و ریاست سازمان میراث فرهنگی در دولت اصلاحات را در کارنامه دارد، می‌گوید: اگر دستگاه قضائی اصلاح‌شده نباشد و در آن فساد دیده شود، کار خیلی سخت می‌شود. دستگاه قضائی به عنوان نهاد داوری و رسیدگی به تخلفات نقش برجسته‌تری را در مبارزه با فساد ایفا می‌کند. همان‌طور که مقررات دولتی، با ایجاد قوانین دست‌وپاگیر و امضاهای طلایی و به‌طورکلی آنچه جامعه را به عدم تعادل ‌می‌رسانند، در ایجاد فساد نقش بیشتری دارند.

‌با وجود گستردگی فساد در بخش‌های مختلف نظام اداری، گویی اجماعی درباره مفهوم فساد بین مدیران اجرائی، چهره‌های سیاسی جناح‌های مختلف، صاحب‌نظران دانشگاهی و اصحاب رسانه وجود ندارد. تعریف شما از فساد چیست؟

هر جریان سوء و خارج از روابط قانونی، چه منجر به مبادله وجوه غیرقانونی بشود چه نشود، از نظر من فساد است. هرکاری که خارج از روال قانونی و جریان طبیعی کار باشد، چه با توصیه، چه برمبنای رتبه و چه بر مبنای زدوبند یا معاملات پنهانی، فساد است.


‌به نظر شما مهم‌ترین ریشه فسادهای مالی و اداری چیست؟
بخشی از ریشه فساد در عدم تعادل‌های اقتصادی است؛ وقتی اقتصادی از تعادل خارج می‌شود زمینه‌های رانت به‌وجود می‌آید و امضاها طلایی می‌شود، این زمینه اصلی فساد است. یک زمینه فرعی هم وجود دارد که مربوط می‌شود به زمانی که دخل و خرج افراد با هم نمی‌خواند یعنی هزینه‌های زندگی افزایش پیدا می‌کند اما درآمدها به تناسب آن افزایش نمی‌یابد و این زمینه‌ساز فساد می‌شود. در یک جامعه که بازارهای آن متعادل‌ باشد، عرضه و تقاضا در آن به تعادل رسیده باشد، قیمت‌ها به گونه‌ای باشد که افزونه ایجاد نکند و دخل و خرج زندگی مدیران و کارکنان متعادل باشد، فساد به‌ندرت اتفاق می‌افتد. برخی کشورهای پیشرفته‌ای که آمار می‌دهند پاک‌ترین جامعه را دارند هنر نکرده‌اند بلکه سال‌ها زحمت کشیده‌اند تا اقتصادشان را به تعادل برسانند، حالا هم زندگی‌های متعادلی دارند و حقوقشان کفایت زندگی‌شان را می‌کند، علاوه بر آن می‌توانند با آن حقوق پس‌انداز هم بکنند پس طبیعی است که در آن کشورها فساد کم بوده یا ریشه‌کن شده باشد.

بنابراین فکر می‌کنم در یک جمع‌بندی بشود گفت که مهم‌ترین عامل در فساد فرهنگ قانون‌پذیری یا قانون‌گریزی باشد. البته همان‌طور که گفتم عدم تعادل در بازارها از جمله بازار نیروی کار، بازار تسهیلات بانکی، بازار صدور مجوزهای مختلف، بازار مسکن و... هم مؤثر است؛ وقتی عدم تعادل در بازارها وجود داشته باشد افزونه ایجاد می‌کند و افزونه ‌هم فسادزا است. سومین عامل فساد هم نامتناسب‌بودن درآمد و هزینه برای کارکنان است.


‌فکر می‌کنید ریشه شکل‌گیری عدم تعادل در بازار که آن را فسادزا می‌دانید، چه بوده است؟
توسعه‌نیافتگی. جامعه حجم اقتصاد کوچکی دارد و دولت فربه و بزرگ است. هنگام دریافت نیرو هم به جای جیبش به نیازهایش توجه کرده است؛ به این صورت که هر دولتمردی آمده، قول‌هایی داده است و خواسته به قول‌هایش عمل کند. اقتصاد کوچک و دولت فربه عدم تعادل ایجاد می‌کند.


‌آیا از نظر شما ممکن است عملی قانونی باشد اما در عین حال بتوان آن را فساد نامید؟
بله. هر چه قوانین سختگیرانه باشد و بخواهد با دستور کشور را اداره کنند، بی‌شک فساد ایجاد می‌شود.


‌آیا در قوانین امروز مصادیقی از این موارد را سراغ دارید؟
تصمیم به اینکه به‌جای بازی با تعرفه‌ها برای کنترل صادرات و واردات، با دستورالعمل مشخص کنند فلان کالا وارد و فلان کالا صادر نشود. مصداق آن این است که بخواهید اقتصاد را با دستور اداره کنید نه با قوانین. در سفری به سنگاپور که کشور کوچکی است دیدم که تعداد اتومبیلی که می‌توانند به کشور وارد کنند، محدود است؛ هر سال برای ورود سه هزار اتومبیل می‌توانند مجوز بدهند در چنین شرایطی دولت سنگاپور مجوز واردات را به مزایده می‌گذارد تا هر که بیشتر پول بدهد، بتواند آن را داشته باشد. این‌گونه جلوی فساد را می‌گیرند. دولت سنگاپور با یک تصمیم درست هم زمینه فساد را از بین ‌برد هم درآمد دولت و بخش عمومی را حداکثر کرد؛ اما در اینجا یکدفعه اجازه واردات خودرو داده می‌شود؛ مثلا یکدفعه پنج هزار خودرو ثبت سفارش و بلافاصله ثبت سفارش را ممنوع می‌کنند، این‌گونه همه کسانی که در این مدت ثبت سفارش کرده‌اند، یک‌شبه ثروتمند می‌شوند. هر اقتصادی را جز با روش‌های اقتصادی اداره‌کردن زمینه‌های فساد را تشدید می‌کند و موجب می‌شود امضاها طلایی ‌شوند. ریشه همه مفاسد در ادارات اقتصاد است.


‌برخی تعارض منافع در نظامات و سازمان‌های مختلف را موجب به‌وجودآمدن فساد می‌دانند. آیا شما با آنها موافق هستید؟ به نظر شما چگونه می‌توان جلوی فسادهای ناشی از تعارض منافع را گرفت؟

برای اینها قوانینی پیش‌بینی‌شده داریم؛ مثل قانون منع مداخله کارکنان دولت در معاملات دولتی که قانونی خوب و پیشرفته است. ما قوانین لازم را داریم. مدیریت تعارض منافع لایحه‌ خاصی است که من خیلی از آن نمی‌دانم. نکته‌ای که می‌خواهم اضافه کنم، بحث مقررات است، مقررات اضافی که بخشی از آنها حتی به بهانه مبارزه با فساد تصویب شدند، گاهی خود موجب فساد می‌شوند؛ چون مقررات اضافی فسادزا هستند.


‌راه‌حل پیشنهادی شما برای مبارزه با ریشه‌های فسادی که به آن اشاره کردید، چیست؟
زمینه‌های فرهنگی فساد را ابتدا باید در یک فرایند درازمدت ایجاد کنیم، زیرا زمینه‌های فرهنگی در کوتاه‌مدت ایجاد نمی‌شوند. مسئله مهم این است که باید ببینیم سال‌به‌سال جامعه ما به‌لحاظ فرهنگی قوی می‌شود یا ضعیف؟ درحال‌حاضر تشخیص من این است که ما سال‌به‌سال فرهنگمان ضعیف‌تر می‌شود. ما به‌لحاظ فرهنگی در مسیر بهبود نیستیم، هر سال فرهنگمان ضعیف‌تر و قبح فساد هر روز کمتر می‌شود. اساس تمام فساد موجود، فرهنگ است. بخش دوم آن که اهمیت دارد، تعادل در اقتصاد است که ما باید در عرضه و تقاضا، واردات و صادرات و... تعادل ایجاد کنیم. سوم اینکه باید مقررات‌زدایی کنیم و سعی نکنیم اقتصاد را با دستورات اداره کنیم؛ اقتصاد را باید با قوانین پیش ببریم.


‌عملکرد قوا را در مبارزه با فساد چطور ارزیابی می‌کنید؟ به نظر شما کدام قوه در بحث مبارزه با فساد فعال‌تر عمل کرده و کدام‌یک از تمام ظرفیت‎‌های خود برای این کار استفاده نکرده است؟

قوا در این مسئله با هم فرقی ندارند. قوا نهادهای به‌هم‌پیوسته‌ای هستند. این‌طور نیست که در جامعه‌ای هیئت حاکمه تقدس داشته باشند و مردم بد باشند یا برعکس یا اینکه در هیئت حاکمه یک قوه خوب و یک قوه بد باشد؛ اصلا چنین چیزی وجود ندارد. ظرف بزرگی وجود دارد به اسم جامعه، از این ظرف بزرگ چند ظرف کوچک منشعب می‌شود.


‌ به نظر شما مردم و تشکل‌های مردم‌نهاد چه نقشی در کاهش فساد می‌توانند داشته باشند؟ آیا با راهکار گزارشگری فساد توسط شهروندان موافقید؟ یا مبارزه با فساد را مسئولیت دولت می‌دانید؟

حداقل این است که باید یک تنفر عمومی نسبت به فساد وجود داشته باشد. مردم باید هیچ فسادی را برنتابند و پشتیبان یک مبارزه عمومی با فساد باشند. نقش مردم را نمی‌شود نادیده گرفت. آنچه اکنون در جامعه وجود دارد، دیدگاهی است که می‌گوید فساد بد است، مگر اینکه ما در آن نقشی داشته باشیم، ولی خیلی خوب است اگر چیزی هم نصیب ما شود.


‌در نهایت فکر می‌کنید اقدام علیه فساد را اکنون باید چطور و از کجا آغاز کرد؟ پیشنهادتان دراین‌باره چیست؟

هیچ اقدام انقلابی‌ای نمی‌شود انجام داد. باید آنها را دانه‌دانه پیش برد. بخشی از آن این است که ما باید نهادهای اطلاع‌رسانی آزاد داشته ‌باشیم. اگر در جامعه‌ای نظام اطلاعاتی آزاد وجود نداشته باشد و نظارت عمومی از طریق مطبوعات و رسانه‌های آزاد اعمال نشود، نمی‌شود به مبارزه با فساد چندان امیدوار بود. دوم اینکه دستگاه قضائی به‌عنوان نهاد داوری و رسیدگی به تخلفات نقش برجسته‌ای دارد؛ بنابراین اگر دستگاه قضائی اصلاح‌شده نباشد و در آن فساد دیده شود، کار خیلی سخت می‌شود. من در موارد مختلفی با این مسئله مواجه بودم که فردی از اداره‌ای دولتی می‌آید و کارش به‌حق انجام نمی‌شود، پس می‌رود و حکم از دادگاه می‌گیرد و آن کار خلاف را قانونی‌اش می‌کند. نقش دستگاه قضائی از نقش دیگر دستگاه‌ها در مبارزه با فساد بیشتر است. همان‌طورکه مقررات دولتی، با ایجاد قوانین دست‌وپاگیر و امضاهای طلایی و به‌طورکلی جامعه را به عدم تعادل می‌رساند.


‌برای حل مسئله امضاهای طلایی چه باید کرد؟
باید قیمت همه‌چیز را درست و متعادل کنیم. نباید فکر کنیم که اگر با دستور قیمت را متعادل کردیم، به دست مصرف‌کننده نهایی نیز با همین قیمت متعادل خواهد رسید؛ این وسط به دلال‌ها فضا داده‌ایم که بتوانند اتومبیل را به قیمت مصوب بگیرند و ببرند داخل بازار بفروشند. قیمت‌ها باید واقعی باشد و هر سود اضافه‌ای به‌صورت عوارض و مالیات توسط دولت اخذ شود. بخش عمومی را باید تقویت کرد نه دلال‌ها را.

منبع: شرق
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار

این سطح از استرس و اضطراب طبیعی و بهینه است/ افکار ضد و نقیض را حذف کنید/ افراد خودگویی های مثبت داشته باشند

مشکلی برای برگزاری مراسم در تالارها وجود ندارد / با توجه به شیوع ویروس کرونا همه تورها کنسل شده است / واحدهای اقامتی و رستوران‌ها دچار آسیب شدیدی شده‌اند

از شنبه کشور در حالت عادی خواهد بود/کسی نباید از شرایط سوء استفاده کند/واقعیت ها را به مردم بگویید

محور ارتباطی کرمان – یزد به دلیل توفان شن بسته شد / نیروهای راهداری به حالت آماده‌باش درآمدند

استخر دانشگاه علوم پزشکی کرمان تعطیل است/ با تعطیلی استخرها موافقت نکردند/توصیه کلی این است که مردم در مراکز تجمعی وارد نشوند/ استخرها ظرفیتش را به نصف برسانند/ کلر آب استخر، ویروس کرونا را از بین می برد!

کرمان در وضعیت سفید کرونا قرار دارد / مدارس و دانشگاه‌ها باید به روال عادی برگردند / با مراکز عرضه کننده قلیان برخورد قانونی و قاطع صورت گیرد

مدارس استان کرمان در حال ضدعفونی شدن هستند / تصمیم‌گیری درباره تعطیلی مدارس به عهده ستاد پیشگیری و مقابله با کرونا ویروس است / هر تصمیم جدیدی گرفته شود به اطلاع مردم خواهیم رساند

اتوبوس‌های شهری در کرمان ضد عفونی می‌شوند / راننده‌های تاکسی خودروی خود را به‌صورت نیم‌بها ضدعفونی کنند

آمادگی مهار ویروس کرونا را داریم / همکاری مردم نقش سازنده‌ای در پیشگیری از کرونا دارد / مردم از شرایط تعطیلی مدارس برای مسافرت استفاده نکنند / اجناس نمایشگاه بهاره در سایر مراکز عرضه می‌شود

درصد کنسلی ها و رزروی ها برابر بوده است/ اقلام ضد عفونی کننده مرتباً در اختیار همکاران و مسافرین قرار می گیرد/ آموزش های لازم در ارتباط با کرونا به هتلدران داده شده است/ پیش بینی می کنیم برای ایام نوروز وضعیت خوبی داشته باشیم

پر بحث

مرحله دوم یارانه معیشتی فردا واریز می‌شود / متقاضیانی که یارانه دریافت نمی‌کردند از 10 دی ماه ثبت‌نام کنند   (۱۰۲ نظر)

ردصلاحیت گسترده نامزدهای اصلاح‌طلب در سیرجان، زرند و جیرفت/ صلاحیت محسن‌بیگی در کرمان احراز نشد/ یکی از نمایندگان استان در فهرست رد صلاحیت‌ شده‌ها   (۷ نظر)

نیاز نداریم برای موفقیت در انتخابات اسم تشکیلاتمان را تغییر دهیم   (۵ نظر)

موسسه مولی‌الموحدین غیرانتفاعی، غیردولتی و غیرسیاسی است/ نیروی انتظامی خواستار تغییر اساسنامه موسسه شد/ هیچ یک از اعضای هیات امنا سهمی در شرکت‌های موسسه ندارند و هیچ دریافتی‌ رسمی و غیررسمی به‌خاطر عضویتشان نداشته‌اند/ فعالیت‌های اجتماعی موسسه در ایران بی‌نظیر است/ یک ریال از کمک‌های دولتی وارد موسسه نشده است   (۴ نظر)

ویدئو: گزارش گفتارنو از نحوه آماده سازی مراسم عزاداری حسینیه خواجه خضر کرمان   (۴ نظر)

مصرف CNG در استان کرمان ۱۳ درصد افزایش یافت/ ۲ جایگاه CNG در جنوب استان راه‌اندازی می شود   (۳ نظر)

مردم از رای گذشته خود عبرت می‌گیرند و به فضل الهی یک مجلس و دولت انقلابی، مدیریت جامعه را به دست می گیرد/ مسئولان با اظهار نظر درباره دختر آبی می خواستند مردم به شفاف‌سازی آرای نمایندگان نپردازند/فرانسه، با لباس دوستی اما با اهداف آمریکا جلو می آید/جامعه آگاه باشد تا برخی با شعار خدامحوری در بین صفوف مسلمانان تفرقه‌افکنی نکنند/مسئولان بدون اذن امامشان مذاکره نکنند   (۳ نظر)

شایسته سالاری ذبح نشود   (۲ نظر)

ما کرمانی ها کم حرف می زنیم/ وضعیت درمان در استان مطلوب نیست/ جداسازی دانشگاه ها تصمیم خوبی نبود/ زیرساخت های درمانی نو نوار شدند/با مریض و با همراه مریض ارتباط برقرار نمی کنیم/ اقتصاد بخش خصوصی استان‌های همجوار، روی مریض‌های شمال استان کرمان می‌چرخد   (۲ نظر)

مصرف آب شرب از غیر شرب باید جدا شود / استان کرمان با بحران شدید‌ آب روبه‌رو است   (۱ نظر)