کد خبر: ۴۰۸۸۲
تاریخ انتشار: ۱۸ ارديبهشت ۱۴۰۰ - ۱۰:۴۱
ارسال به دوستان
ذخیره
زیاده‌خواهی همسایگان با منابع ایران چه کرد؟
یک پژوهشگر آب گفت: سالانه حدود ۹۶ میلیارد متر مکعب در ایران آب مصرف می‌شود در حالی که کل منابع آب تجدیدپذیر کشور حدود ۹۰ میلیارد متر مکعب است، بنابراین از بحران آب عبور کرده‌ایم و به ورشکستگی آبی رسیده‌ایم. اردیهشت ماه

هنوز به عمق فاجعه ورشکستگی پی نبرده‌ایم

یک پژوهشگر آب گفت: سالانه حدود ۹۶ میلیارد متر مکعب در ایران آب مصرف می‌شود در حالی که کل منابع آب تجدیدپذیر کشور حدود ۹۰ میلیارد متر مکعب است، بنابراین از بحران آب عبور کرده‌ایم و به ورشکستگی آبی رسیده‌ایم. 

به گزارش ایلنا، مصطفی فدایی‌فرد در ارزیابی وضعیت خشکسالی و کم‌آبی در کشور اظهار داشت: موقعیت جغرافیایی ایران به گونه‌ای است که حدود ۸۵ درصد از وسعت کشور در منطقه خشک و نیمه‌خشک قرار گرفته است. مقدار بارش در ایران حدود یک‌سوم میانگین جهانی و میزان تبخیر آب در ایران حدود سه برابر متوسط جهانی است. ضمن این که عمده بارندگی‌ها در ایران به سطح محدودی از کشور اختصاص دارد، به طوری که ۷۰ درصد از بارندگی‌های سالانه فقط در ۲۵ درصد از سطح کشور و ۳۰ درصد باقیمانده بارندگی‌ها در ۷۵ درصد از سطح کشور نازل می‌شود. این در حالی است که به دلیل تغییرات اقلیمی در سال‌های اخیر، هم از مقدار بارندگی‌ها کاسته شده است و هم الگو (یا شدت) بارش، نوع بارش (تبدیل شدن برف به باران) و زمان بارش (جا‌به‌جایی بارش از فصل نیاز به فصول دیگرِ سال)، منجر به افزایش شدت خشکسالی‌ها و فراوانی وقوع سیلاب‌ها در ایران شده است.

روش‌های غیراصولی برداشت به بحران آب دامن زده است

وی افزود: به قول معروف "بحران آب در ایران به دلیل کم آبی و خشکسالی نیست بلکه به دلیل سوءمدیریت منابع آب است". باید پذیرفت که مدیریت منابع آبی کشور اشتباه بوده و در این میان استفاده از روش‌های غیراصولی برداشت نیز به بحران آب دامن ‌زده است.

سالانه 96 میلیارد متر مکعب آب در ایران مصرف می‌شود

این کارشناس و پژوهشگر آب در خصوص آنچه موجب بروز کم‌آبی در کشور شده توضیح داد: بررسی‌ها نشان می‌دهد که مقدار بارندگی در کشور طی دو دهه اخیر حدود 10 درصد کاهش یافته است ولی از مقدار رواناب در دوره مشابه آماری، حدود 40 درصد کاسته شده است. مهم‌ترین دلیل این موضوع، برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و کاهش شدید رطوبت خاک است. سالانه حدود 96 میلیارد متر مکعب در ایران آب مصرف می‌شود در حالی که کل منابع آب تجدیدپذیر کشور حدود 90 میلیارد متر مکعب است، بنابراین از بحران آب عبور کرده‌ایم و به ورشکستگی آبی رسیده‌ایم.

به بهانه ایجاد اشتغال ذخایر آبی را پایان دادیم

وی ادامه داد: بر این اساس مهم‌ترین اهمال‌کاری و کم‌کاری این بوده است که در طی چهار دهه اخیر سعی کرده‌ایم همه مشکلات کشور را با فشار بر منابع آب برطرف کنیم. یعنی این که اشتغال ایجاد شده در کشور توسط دولت‌های مختلف، همگی آب‌محور بوده‌اند. ضمن این که عدم اشتغالزایی کافی در کشور، باعث شده است که مردم نیز راسا برای کسب درآمد و ارتزاق خانواده، اقدام به برداشت غیرمجاز از آب‌های سطحی و زیرزمینی کنند. این در حالی است که پتانسیل‌های فراوان کشور برای ایجاد اشتغال، واقعا بدون استفاده باقی مانده‌اند.

بی‌توجهی به منابع استراتژیک منجر به تشدید کم‌آبی و افزایش سیلاب‌ شد

رییس کمیته ارزیابی سیلاب کمیته ملی سدهای بزرگ ایران درباره وضعیت ذخایر آب‌های زیرزمینی گفت: در حال حاضر دشت‌های اصلی کشور که سفره‌های ارزشمند آب زیرزمینی را در خود جای داده‌اند، همگی و بدون استثناء از وضعیت بحرانی برخوردارند و برخی از آنها به دلیل برداشت بی‌رویه دُچار فرونشست شده و عملا غیر قابل استفاده شده‌اند. عملکرد مخازن آب‌های زیرزمینی همانند مخازن سدهای مخزنی بر روی زمین است، یعنی در مواقع سیلابی هم ضریب جریان را کاهش می‌دهند و از خسارات سیل جلوگیری می‌کنند و هم این که حجم زیادی از سیلاب را ذخیره کرده و در موقع نیاز آماده مصرف می‌کنند، با این تفاوت که میزان تبخیر از آنها بسیار بسیار اندک بوده و قابل قیاس با مقادیر تبخیر و هدررفت آب از مخزن سدها نیست.

وی افزود: پدیده فرونشست زمین که متاسفانه به شدت در حال گسترش است، علاوه بر این که بر زیرساخت‌های کشور مانند راه‌ها، ریل‌ها، خطوط لوله، پل‌ها و سایر ابنیه اثر مخرب دارند، باعث از بین رفتن مخازن زیرزمینی شده و توازن چرخش بارش و رواناب را تخریب می‌کنند و نهایتا منجر به کاهش شدید آب تجدیدپذیر کشور می‌شوند. به عبارت دیگر تداوم بی‌توجهی به منابع استراتژیک آب‌های زیرزمینی منجر به تشدید کم‌آبی و افزایش فراوانی وقوع سیلاب‌ها خواهد شد.

هنوز به عمق فاجعه ورشکستگی پی نبرده‌ایم

وی با بیان اینکه طرح‌های بسیار خوبی در زمینه تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی تهیه شده، خاطرنشان کرد: با این وجود به دلیل کمبود منابع مالی و اعتباری و تخصیص نامناسب بودجه، عملا فعالیت موثری در این زمینه به انجام نرسیده است که منجر به احیا شود و منابع آب زیرزمینی کشور در حال نابودی هستند. مردم و به خصوص مسئولین و مدیران کشور هنوز به عمق فاجعة ورشکستگی آبی پی نبرده‌اند!

زیاده‌خواهی همسایگان با منابع آبی ایران چه کرد؟

مدیر اسبق طرح جامع آب کشور در ادامه به فعالیت‌های کشورهای همسایه که منجر به بروز پدیده خشکسالی و کم‌آبی در کشور ما شده اشاره کرد و گفت: به نظر من فعالیت‌های کشورهای همسایه ایران در کنترل منابع آبی مشترک‌شان با ایران، بسیار زیاده‌خواهانه بوده است که دلیل اصلی آن، مشغله شدید دولت‌ها به امور دیگر و اولویت‌های نامناسب سیاست‌های خارجی کشور است.

وی افزود: فعالیت‌های ترکیه در خصوص مال خود کردن کل منابع آب سطحی مشترک خود با کشورهای همسایه بسیار گُستاخانه و غیر قابل قیاس با سایر کشورها مانند افغانستان است. ثبات سیاسی، امنیتی و اجتماعی کشورها در مدیریت منابع آب مشترک‌ با کشورهای همسایه‌شان بسیار تاثیرگذار است. با توجه به ثبات روزافزون عراق و افغانستان، ممکن است در آینده نزدیک شاهد گستاخی هرچه بیشتر این کشورها در خصوص منابع آبی مشترک‌شان با ایران باشیم و همانند روند نامناسب تقسیم رژیم حقوقی دریای خزر، متضرر شویم.

فدایی‌فرد با اشاره به راهکارهای عبور از بحران آب در کشور بیان داشت: علیرغم وجود گفتگوها، مصاحبه‌ها، ارائه برنامه‌ها، انتشار مقالات در رسانه‌های داخلی و خارجی و فعالیت‌های شدید و متعدد رسانه‌ای، متاسفانه راهکارهای ارائه شده عموما تکراری و غیرکارآمد است. در سال‌های اخیر نوشتن از منابع و مصارف آب در رسانه‌ها بسیار متداول، مرسوم و مُد شده است! بعضا مطالب و مقالاتی راجع به منابع و مصارف آب نوشته می‌شود را مطالعه می‌کنیم، می‌بینیم که عموما مشکلات فنی فراوانی دارند. علیرغم این که نواقص و مشکلات فنی آنها را مورد پیگیری قرار داده‌ام، ولی متاسفانه کسی پاسخگو نیست. حتی بعضا شاهد مطالبی هستیم که در بهترین حالت، حرف جدیدی برای گفتن ندارند. نکته مهم‌تر این که بسیاری از مقالات مرتبط با منابع و مصارف آب ایران که حتی در مراجع بین‌المللی منتشر می شوند نیز حرفی برای گفتن ندارند! به عنوان مثال از سال 2015 تا کنون تقریبا هفته‌ای دو مقاله در رابطه با احیای دریاچه ارومیه منتشر شده است ولی هیچ تاثیری در روند احیای دریاچه ارومیه نداشته‌اند!

برای حل بحران شجاع باشیم

وی تاکید کرد: به نظر من راهکارهای بهبود وضعیت منابع و مصارف آب در ایران بسیار واضح و در دسترس هستند. فقط کافی است کمی شجاعت به خرج داد. برخی سیاست‌های کلان کشور در راستای تشدید بحران منابع آب هستند. مانند سیاست‌های افزایش جمعیت، خودکفایی محصولات کشاورزی، افزایش تنش‌های بین‌المللی، تخصیص نامناسب منابع مالی و اعتباری، غیرشفاف بودن سیاست‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، بی‌توجهی به گسترش رانت و فساد در کشور، عدم پاسخگویی مدیران و مسئولین و ... که لازم است به عنوان اولین راهکار در اولین فرصت مورد بازنگری و اصلاح قرار گیرند.

راهی برای نابود نکردن منابع آب

این کارشناس و پژوهشگر آب ادامه داد: راهکار بعدی این است که از پتانسیل‌های فراوان کشور برای درآمدزایی و ایجاد اشتغال و توسعه پایدار بهره ببریم. پتانسل گردشگری ایران اگر در دنیا بی‌نظیر نباشد لااقل بسیار کم‌نظیر است ولی به دلیل وجود محدودیت‌های خود خواسته (که بسیاری از آنها حتی در کشور عربستان سعودی که مهد اسلام است نیز وجود ندارد)، نمی‌توانیم از این ظرفیت بهره‌گیری کنیم. لازم به ذکر است که بسیاری از کشورهای دنیا با پتانسیلی بسیار اندک و غیر قابل مقایسه با پتانسیل‌های گردشگری ایران، از درآمدهای حاصل از گردشگری، ایجاد اشتغال کرده و کشورهای‌شان را اداره می‌کنند و مجبور نیستند که منابع آب کشورشان را نابود کنند.

آب مجازی یک علاج است

وی راهکار دیگر را توجه به آب مجازی و رَد پای آب (water footprint) عنوان کرد و افزود: راهکار بعدی، بودجه‌ریزی مناسب و شفاف است. بهبود تعامل با جهان به منظور عدم نیاز به خودکفایی و ... اگر بناست به توسعه پایدار برسیم باید نهادهای حکمرانی (نهاد دولت، نهاد قانون‌گذار و نهاد قضایی ) بهبود یابند. به عنوان نمونه نهاد قضاوت باید مستقل و مقتدر و در دسترس و ارزان و سالم و قانونمند باشد و اگر چنین باشد، بسیاری از افراد جامعه به سراغ جرو و فساد نمی‌روند و به تولید فکر خواهند کرد، نهاد درست، انگیزه بازیگران را اصلاح می‌کند.

فدایی‌فرد یادآور شد: عموما بر آدم‌های خوب و متعهد تاکید کرده‌ایم ولی فراموش کرده‌ایم که آدم‌های خوب نیاز به نهادهای خوب و بی‌نقص دارند. فکر کرده‌ایم که وقتی آرمان ما خوب باشد و فکر ما خوب باشد، مشکلی پیش نخواهد آمد. در حالی که رسیدن به هدف و آرمان خوب نیازمند وسیله و ابزار مناسب است. نهادها در انتخاب مسیر مشوق مردم هستند و انگیزه‌ها را جهت می‌دهند. آنها هستند که به مردم می‌گویند بانک بزنند و دزدی کنند و در شبکه فساد قرار بگیرند یا کارخانه تاسیس کنند، تولید کنند و ... متاسفانه همه چیز کشور را فدای ایدئولوژی کرده‌ایم، از عقلانیت دور شده‌ایم. حتی خود ایدئولوژی را و تاریخ نشان داده است که هیچگاه با ایدئولوژیِ تنها به مقصد نخواهیم رسید.

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار

مصرف اغلب داروها با تزریق واکسن ممانعتی ندارد

امکان دیدار با رییس‌جمهور آمریکا پس از رفع تحریم‌ها؟ خیر / درمورد منطقه با آمریکا مذاکره نمی‌کنیم / از برجام خاطره خوشی نداریم، چون آورده‌ای نداشت

با توجه به عدم رعایت پروتکل های بهداشتی در برخی از جلسات تبلیغاتی ممکن است شاهد افزایش آمار کرونا باشیم

پنجم تیرماه از واکسن اسپوتنیک‌وی ایرانی رونمایی می‌شود

خطیب‌زاده: بعید نیست دور بعدی مذاکرات وین دور پایانی باشد/ ظریف صبح امروز با رئیسی دیدار کرد

روحانی: به زودی تحریم‌ها برداشته می‌شود/ حالا که صادر کننده واکسن و ماسک شدیم، گفتند تحریم را برمی‌دارند

کرمان جزو استان‌های برتر کشور در مشارکت انتخابات است / معادل ۶۰ درصد از واجدان شرایط رای دادند

دستگیری 62 مدیر و کارمند در کرمان به اتهام مفاسد اقتصادی/ رهایی 29 نفر از قصاص

بهبود معاملات بازار بورس با مشخص‌شدن سیاست‌های دولت جدید

تولید انبوه واکسن کووپارس همزمان با دریافت مجوز مطالعه فاز سوم/ مقالات بالینی و پیش بالینی واکسن در حال تدوین است

پربازدید ها

معاون استاندار: وضعیت کرونا در سه شهر کرمان قرمز شد

شرایط کرونایی استان کرمان ناپایدار است/واکسیناسیون ۷۰ درصدی افراد بالای ۷۰ سال /نوبت دوم واکسن اسپوتنیک در استان در حال انجام است

بحران خشکسالی تهدیدی جدید برای بشر

آغاز منع تردد شبانه از امشب در استان کرمان

نظر عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره بازگشایی مدارس/ نباید بی‌گدار به آب بزنیم/ بعد از واکسیناسیون اکثریت جامعه باید برای دانش آموزان برنامه ریزی کنند

علاج واکسن‌هراسی؛ ضرورت اطلاع‌رسانی از نتایج واکسیناسیون

مصرف اغلب داروها با تزریق واکسن ممانعتی ندارد

آخرین آمار کرونا در ایران، ۳۰ خرداد ۱۴۰۰ / شناسایی ۸۱۶۱ مبتلای جدید / ۱۱۱ تن دیگر جان باختند

پنجم تیرماه از واکسن اسپوتنیک‌وی ایرانی رونمایی می‌شود

با توجه به عدم رعایت پروتکل های بهداشتی در برخی از جلسات تبلیغاتی ممکن است شاهد افزایش آمار کرونا باشیم

پر بحث

فوری/علی زینی وند استاندار کرمان شد+ سوابق   (۱۰ نظر)

دوازده‌گانه‌ای برای سومین استاندار دولت دوازدهم؛ تا ریشه در آب است، امید ثمری هست   (۹ نظر)

آتشی که دانشمند روشن کرد/ فرماندار: موضوع را پیگیری می‌کنیم   (۵ نظر)

دکتر حمیده واعظی سرپرست معاونت توسعه مدیریت و منابع استانداری کرمان شد   (۴ نظر)

ظریف رسم رفاقت را به جا آورد   (۳ نظر)

حذف علی لاریجانی از انتخابات ریاست‌جمهوری   (۳ نظر)

اگر به کرونا مبتلا شوید کار چندانی از دست کسی برنمی‌آید/ پروتکل‌ها را جدی بگیرید/ به خاطر کمبود پرستار ساعات بالای اضافه‌کار داریم/ فوت همکار 34 ساله‌مان را باور نداریم/ دختر هشت‌ساله‌ام گریه می‌کند و می‌گوید چرا من را دیگر بغل نمی‌کنی!   (۲ نظر)

مرعشی: در نبود اکثریت، همیشه اصولگرایان شانس پیروزی دارند/الله کرم سخنگوی نظام نیست   (۲ نظر)

مرعشی: روحانی اگر نمی‌تواند کشور را اداره کند کنار برود/ مردم حوصله چه‌کنم چه‌کنم‌های رئیس‌جمهور را ندارند/ ایران فدایی می‌خواهد نه سیاستمدار متکبر و تمامیت خواه/ هرکس نمی‌تواند با رهبری هماهنگ باشد کاندیدای انتخابات نشود/ اصولگرایان میانه‌رو مانند اصلاح‌طلبان حذف شدند/ آتش انقلابی‌ها خیلی تند است/ هیچ اصلاح طلبی برای انتخابات ۱۴۰۰ تصمیم شخصی نگیرد   (۲ نظر)

پس از کرونا بازآموزی دروس پایه در مقطع ابتدایی ضروری است/ نظام آموزشی کشور تئوری محور است   (۲ نظر)